Chodzi o plany budowy międzynarodowej drogi szybkiego ruchu Via Baltica przez Ełk oraz skrócenia trasy S-19 do okolic Białegostoku skierowania jej do Kuźnicy Białostockiej, a nie na Budzisko.

Zmiany w przewidywanym dotychczas przebiegu głównych dróg krajowych byłyby skrajnie niekorzystne dla naszego regionu, dcinając jego znaczne obszary od świata - pisze marszałek i zwraca uwagę na fakt, że nowy przebieg tych dróg nie leżałby też w interesie Warszawy, gdyż ruch tranzytowy z krajów bałtyckich i południowoeuropejskich skupiłby się w centrum kraju, korkując stolicę.

Oto fragmenty pisma marszałka Dworzańskiego do prezesa Rady Ministrów i główne argumenty w obronie interesów naszego województwa:
 

„Z zaniepokojeniem przyjąłem informację o planowanych na terenie województwa podlaskiego zmianach, dotyczących przyjętego obecnie układu dróg krajowych. Zmiany te dotyczą połączeń ekspresowych S-8 oraz S-19, będących elementem planowanego szlaku tranzytowego Via Baltica oraz Via Carpatia. Drogi S-8 oraz S-19 należą do głównych dróg na terenie województwa podlaskiego. Stanowią one część układu komunikacyjnego łączącego Białystok z Warszawą, ogólnopolskim i europejskim układem komunikacyjnym oraz stanowią podstawę tranzytowego układu dróg regionu i kraju. Jednocześnie droga Via Baltica położona jest w obrębie Transeuropejskiego Korytarza Transportowego, pozwala to na połączenie województwa podlaskiego z ważnymi centrami przemysłowymi i handlowymi z krajów Bałtyckich.

Szanowny Panie Premierze, chciałbym podkreślić, że znaczenie drogi ekspresowej S-8 oraz S-19, w kontekście transeuropejskich połączeń komunikacyjnych, łączących północ i południe Europy, zostało określone w Deklaracji Łańcuckiej. Podpisanej przez ministrów transportu Litwy, Polski, Słowacji i Węgier 27 października 2006 roku . Deklaracja zakłada utworzenie i rozwój tranzytowego szlaku drogowego Via Carpatia wzdłuż wschodniej granicy Unii Europejskiej. Inicjatywa zyskała aprobatę kolejnych dwóch państw: Rumunii oraz Bułgarii, co stwarza podstawy rozwoju połączeń drogowych oraz współpracy gospodarczej pomiędzy Północą a Południem Europy.

Należy podkreślić, że przebieg planowanego korytarza transportowego wpisuje się
w istniejącą infrastrukturę i łączy się z przewidywanymi trasami w ramach sieci europejskiej Trans Europen Network - Transport. Polski odcinek powyższego szlaku drogowego stanowi droga ekspresowa S-8 na odcinku Budzisko (granica polsko – litewska) – Białystok oraz S-19 na odcinku Białystok – Lublin – Rzeszów – Barwinek (granica polsko-słowacka). Tak określony przebieg układu komunikacyjnego odpowiada również założeniom strony rządowej, uwzględnionym w dokumencie „Program Budowy Dróg Krajowych na lata 2008 – 2012”, gdzie powyższe inwestycje wskazano imiennie. Przebieg drogi tranzytowej Via Carpatia pokrywa się z planowanymi do modernizacji inwestycjami rządowymi. Są to droga ekspresowa S-8 oraz droga ekspresowa S-19. Jednocześnie dla celów pełnej realizacji trasy Via Carpatia strona rządowa złożyła wniosek do Komisji Europejskiej w sprawie rozszerzenia sieci TEN-T m.in. o drogę S-19 na odcinku Białystok – Rzeszów.

Z danych posiadanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad – oddział w Białymstoku wynika, iż główny strumień ruchu tranzytowego od granicy
w Budzisku przebiegać będzie po planowanej trasie Via Carpatia. Na wskazanym odcinku trasy Via Carpatia – obciążenie ruchu na przestrzeni lat 2000 – 2005 wzrosło o 25%.
Należy podkreślić, iż ukierunkowanie ruchu tranzytowego, od przejścia na granicy polsko – litewskiej aż do przejścia na granicy polsko-słowackiej wzdłuż przebiegu drogi ekspresowej S-19, stwarza możliwość ominięcia dużego ośrodka miejskiego – Warszawy.

W kontekście ruchu transgranicznego istotne znaczenie ma wzrost ilości pojazdów ciężkich przekraczających polską granicę. Na przejściu granicznym w Budzisku na przestrzeni ostatnich 10 lat (1997 – 2007) ruch pojazdów ciężkich wzrósł o 270 proc. (z 409.090 pojazdów do 1.515.886), natomiast na przejściu granicznym w Kuźnicy Białostockiej wzrósł o 17 proc. (z 145.859 pojazdów do 171.313). Pojazdy te poruszają się po planowanym odcinku Via Carpatii (S 8 Białystok – Budzisko). Uzasadnia to potrzebę budowy tego odcinka. Natomiast brak jest uzasadnienia do zastąpienia tego odcinka Via Carpatii odcinkiem drogi skierowanej do przejścia granicznego w Kuźnicy Białostockiej – odcinek ten może być natomiast uzupełnieniem Via Carpatii w pierwotnym przebiegu, umożliwiającym jednoczesne połączenie ze wschodem Europy (dodatkowo zwiększa to znaczenie planowanego połączenia komunikacyjnego).

Jednocześnie poprowadzenie Via Carpatii do Kuźnicy, w miejsce planowanego pierwotnie odcinka północnego do Budziska, sprawia, że droga ta przestaje być elementem układu komunikacyjnego łączącego północ i południe Europy, a łączy jedynie część wschodnią z południową. Nie odzwierciedla to idei tworzenia i funkcjonowania Via Carpatii.
Jednocześnie z punktu widzenia sprawności funkcjonowania układu dróg ekspresowych lepszym rozwiązaniem jest utrzymanie dotychczasowego przebiegu dróg Nr
S 8 na odc. Augustów – Korycin i S 19 na odc. Sokółka – Wasilków, ponieważ i tak należałoby je modernizować i przebudowywać w toku realizacji inwestycji (eliminując uciążliwości dla zabudowy i środowiska) do czasu zrealizowania całkowicie nowych odcinków „Via Baltica” i S 19 Sokółka – Korycin.

Prowadzenie przebiegu drogi Via Baltica w nowym kształcie, przy budowie Via Carpatii bez odcinka północnego drogi S 8 (Białystok – Budzisko) powoduje przesunięcie ruchu tranzytowego bezpośrednio w kierunku zachodnim Europy i marginalizację obszaru wschodniej i południowo-wschodniej Polski (jako „odsuniętych” od głównego układu komunikacyjnego).

W kontekście środowiskowym wydaje się, że podstawowym celem zaproponowanego układu dróg ekspresowych jest ich wyeliminowanie z obszarów Natura 2000 w północnej cz. województwa podlaskiego, tj.: odcinka drogi Nr S 8 Augustów – Korycin z OSO Ostoi Biebrzańskiej i SOO Doliny Biebrzy oraz odcinka drogi Nr S 8 Białystok – Sokółka z SOO Ostoi Knyszyńskiej i OSO Puszczy Knyszyńskiej. W sytuacji, kiedy obszary Natura 2000, w świetle aktualnych przepisów ustawy o ochronie przyrody nie są obszarami „tabu” dla inwestycji komunikacyjnych (gdy wykaże się w ocenach strategicznych oddziaływania na środowisko brak racjonalnych rozwiązań alternatywnych i zastosuje możliwie najlepsze sposoby ochrony środowiska oraz kompensację), takie rozwiązanie kwestii środowiskowych jest zupełnie nieuzasadnione.

Reasumując należy zwrócić uwagę na fakt, iż ukształtowany wg nowej koncepcji układ dróg ekspresowych cechowałby się wysoką dysfunkcjonalnością komunikacyjną oraz znacznie zwiększonymi kosztami inwestycyjnymi i eksploatacyjnymi, a w szczególności:

a) nie zapewniałby spójności komunikacyjnej obszaru województwa, a zwłaszcza sprawnego powiązania powiatów – Suwalskiego, Sejneńskiego i Augustowskiego z m. Białymstokiem, ze względu na brak w nim dotychczasowego odcinka drogi ekspresowej Nr S 8 Augustów – Białystok (brak w nim w ogóle jakiegokolwiek powiązania ekspresowego pomiędzy północną i północno-zachodnią częścią województwa a m. Białymstokiem),

b) nie zapewniałby sprawnych powiązań drogowych ekspresowych we wschodniej części Regionu Morza Bałtyckiego, tj. Finlandii, Estonii, Łotwy i Litwy poprzez Polskę Wschodnią ciągami odc. dróg Nr S 8 i Nr S 19 (Budzisko – Augustów – Białystok – Lublin – Rzeszów) z Europą Południowo – Wschodnią i Regionem Morza Czarnego (Ukraina) – tj. zaprzepaszcza ideę potencjalnego europejskiego korytarza transportowego zwanego roboczo „Via Carpatia”,

c) nie wykorzystałby możliwości rozdzielenia ruchu z przejścia granicznego w Budzisku na 2 kierunki (w Raczkach), tj. na kierunek Warszawy („Via Baltica”) i Białegostoku („Via Carpatia”) – co odciążyłoby nieukształtowany warszawski węzeł drogowy
i lepiej dostosowało układ do przyszłych celów podróży z krajów nadbałtyckich,

d) w zbyt małym stopniu wykorzystywałby istniejący krajowy układ drogowy i jego zainwestowanie, co dotyczy zwłaszcza odcinka drogi „Via Baltica” Raczki – Szczuczyn i Sokółka – Korycin, a co niewątpliwie podniosłoby znacznie koszty inwestycji i wydłużyłoby czas realizacji,

e) wydłużałby odcinek drogi ekspresowej Nr S 19 Sokółka – Białystok (węzeł Dobrzyniewo) o ca 28 km, zwiększając emisję zanieczyszczeń komunikacyjnych
i koszty inwestycji, które mogłyby zapewnić w dotychczasowym przebiegu drogi S 19 przez Puszczę Knyszyńską np. wykonanie pełnych zabezpieczeń korytarzy migracyjnych,

f) nieuprawnionym na obecnym etapie czasowym wyborem wariantu przebiegu drogi „Via Baltica” przez Ełk, a nie np. Augustów i Łomżę, w sytuacji, gdy oba warianty charakteryzują się b. zbliżonym poziomem „konfliktowości środowiskowej” (liczne przecięcia tych samych korytarzy migracyjnych) a analiza techniczno – ekonomiczna wykonalności wariantów jest wysoce skomplikowana. Wariant „Via Baltica” przez Ełk ma liczne kolizje z układem projektowanych korytarzy migracyjnych, tych samych co wariant bazujący na drodze Nr 61 (Augustów – Łomża)”

Marszałek Jarosław Dworzański kończy swoje wystąpienie do Donalda Tuska gorącą prośbą o rezygnację z planowanej zmiany przebiegu dróg Via Baltica i Via Carpatia oraz o utrzymanie pierwotnego przebiegu obydwu tras. Apeluje też o jak najszybszą realizację obu tych tranzytowych szlaków drogowych.

(biuro prasowe Marszałka Województwa Podlaskiego)