Na pytania odpowiadał Beata Kalinowska z Okręgowego Inspektoratu Pracy w Białymstoku

Alina: Jakie są konsekwencje niezawarcia na piśmie umowy o pracę?

– Unormowaniem zasad nawiązywania stosunku pracy zajmuje się kodeks pracy, narzucając wymóg zawarcia umowy o pracę na piśmie i określenie w niej rodzaju umowy i jej warunków.

Pracodawca, który nie dopełni wymogu potwierdzenia na piśmie zawartej z pracownikiem umowy, popełnia wykroczenie zagrożone karą grzywny od tysiąca do 30 tysięcy złotych. Karę grzywny przewidują również inne przepisy, takie jak ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (za nieodprowadzenie składek) czy kodeks karny skarbowy (za nieujawnienie powstania zobowiązania podatkowego).

Kontrolą legalności zatrudnienia zajmuje się Państwowa Inspekcja Pracy. Inspektor, który stwierdzi naruszenia przepisów prawa pracy dotyczących zatrudnienia, może dać pracodawcy mandat karny od tysiąca do dwóch tysięcy złotych (jeśli sytuacja się powtarza – nawet do pięciu tys. zł). Inspektor ma również prawo zrezygnować z nałożenia mandatu i skierować wniosek o ukaranie do sądu. Ten może orzec grzywnę nawet do 30 tys. zł.

W razie stwierdzenia uchybień inspektor pracy przekazuje informację do właściwych organów, tj. ZUS-u, urzędu skarbowego, a te rozpoczynają stosowną procedurę.
Niezależnie od zastosowania sankcji, o których już mówiliśmy, inspektor pracy kieruje do pracodawcy pismo zobowiązujące do zlikwidowania nieprawidłowości lub respektowania przepisów prawa.

Inspektor ma również prawo wnoszenia powództw w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy, a za zgodą osoby zainteresowanej może uczestniczyć w postępowaniu przed sądem pracy. Powództwo takie może wnieść również pracownik.
Przypominam również, że konsekwencje pracy na czarno może ponieść również pracownik, który z chwilą zatrudnienia go był zarejestrowany jako bezrobotny i o podjęciu pracy nie zawiadomił w terminie siedmiu dni urzędu pracy.